7.

Ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking

Tot 2050 neemt de potentiële beroepsbevolking in de leeftijd tussen 20 en 65 jaar met ruim 10% af. Door de verhoging van de AOW-leeftijd blijft het arbeidspotentieel echter op peil. In 2050 telt Brabant 1,5 miljoen potentiële werknemers, vrijwel net zoveel als in 2014. Van deze potentiële beroepsbevolking zal in 2050 bijna 10% 65 jaar of ouder zijn.

Verhoging AOW-leeftijd

De komende decennia wordt naar verwachting de AOW-leeftijd geleidelijk aan verhoogd. Volgens het regeerakkoord uit 2012 zou de AOW-leeftijd gefaseerd stijgen naar 67 in 2021.1 Een eventuele verdere verhoging wordt gekoppeld aan de stijging van de levensverwachting. Volgens de huidige inzichten zou dit betekenen, dat de AOW-leeftijd in dat geval elke tien jaar met iets meer dan 1 jaar stijgt.2 In 2050 zou de AOW dan ingaan op een leeftijd van iets meer dan 70 jaar.

Op basis van deze uitgangspunten kan een indicatie worden gegeven, wat deze gefaseerde ophoging van de AOW-leeftijd gaat betekenen voor de ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking in Noord-Brabant. Als het gaat om de potentiële beroepsbevolking wordt vaak gerekend met de bevolking tussen 20 en 65 jaar. Met de verhoging van de AOW-leeftijd zal de leeftijdsgrens echter naar boven toe moeten worden bijgesteld en zullen steeds meer 65+-ers deel uit gaan maken van de potentiële beroepsbevolking. Mede hierdoor zal de komende jaren onze kijk op vergrijzing – doorgaans gemeten in termen van het aantal 65+-ers – (verder) veranderen en zullen er alternatieve maatstaven van vergrijzing ontwikkeld (moeten) worden.3

Potentiële beroepsbevolking blijft op peil

De komende decennia neemt het aantal 20-64-jarigen af. Tussen 2014 en 2050 loopt hun aantal in Brabant terug met ruim 140.000 (-10%). Door de (verdere) verhoging van de AOW-leeftijd blijft – gemeten over de gehele prognoseperiode – de potentiële beroepsbevolking echter goeddeels op peil (figuur 7.1).

Figuur 7.1

Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (20 jaar - AOW-leeftijd, absoluut)

Noord-Brabant, 2012-2050

Tot 2025 groeit de potentiële beroepsbevolking zelfs nog met ruim 46.000: tegenover een afname van het aantal 20-64-jarigen met 36.000 personen staat een toename van het aantal 65+-ers met 82.000. In 2025 is daarmee (al) ruim 5% van het arbeidspotentieel 65 jaar of ouder (figuur 7.2). Of de groei van de potentiële beroepsbevolking ook daadwerkelijk leidt tot een toename van het arbeidsaanbod hangt natuurlijk wel af van de feitelijke ontwikkeling van de arbeidsparticipatie van de oudere werknemers.4 Ondanks de veronderstelde verdere verhoging van de AOW-leeftijd loopt de potentiële beroepsbevolking na 2025 weer iets terug,. Dit heeft te maken met het feit, dat de omvangrijke naoorlogse geboortegeneraties dan met pensioen gaan, ook al ligt de AOW-leeftijd (van jaar op jaar) steeds iets hoger. Om en nabij 2040 gaat het aantal potentiële werknemers weer wat groeien om in 2050 uit te komen op ongeveer 1.500.000. Daarmee zou de potentiële beroepsbevolking zo’n 10.000 personen hoger liggen als in 2012, toen de AOW-leeftijd nog op 65 jaar lag. Bijna 10% hiervan – een kleine 150.000 personen – is dan 65 jaar of ouder. Met het stijgen van de AOW-leeftijd zal ook de gemiddelde leeftijd van de potentiële beroepsbevolking oplopen, van 43,4 jaar in 2014 tot 45,7 jaar in 2050.

Figuur 7.2

Samenstelling potentiële beroepsbevolking (20 jaar - AOW-leeftijd)

Noord-Brabant, 2012-2050

Grijze druk loopt minder op

De zogenoemde ‘grijze druk’ loopt naar verwachting op van 27,8 in 2012 tot 37,5 in 2050 (bijlage B-1). Deze grijze druk geeft de verhouding weer tussen het aantal personen in de AOW-gerechtigde leeftijden en de potentiële beroepsbevolking (20 jaar tot aan de AOW-leeftijd). Anno 2050 staan er in Brabant tegenover 100 potentiële werknemers dus bijna 38 AOW-gerechtigden. Zonder verhoging van de AOW-leeftijd is diezelfde verhouding 100 staat tot 52, oftewel een grijze druk van 52,5 (bijlage B).

 

  • 1. - Bruggen slaan. Regeerakkoord VVD - PvdA. 29 oktober 2012.<br /> - <em>Schema voorgenomen verhoging AOW-leeftijd kabinet Rutte-Asscher.</em> Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 16 oktober 2012.
  • 2. Coen van Duin en Lenny Stoeldraijer (2013). <em>Bevolkingsprognose 2012–2060: langer leven, langer werken.</em> Bevolkingstrends 2013. CBS, november 2013.
  • 3. Jeroen Spijker en John Macinnes (2014). <em>Hoe grijs is Nederland eigenlijk?</em> In: Demos, jaargang 30, nr. 4, april 2014, blz. 1-4.
  • 4. - Corina Huisman e.a. (2013). <em>Regionale prognose 2013–2040. Vier grote gemeenten blijven sterke bevolkingstrekkers.</em> Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) / Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), oktober 2013.<br/>- Nicole van der Gaag en Coen van Duin (2014). <em>Later AOW, meer werkenden?</em> In: Demos, jaargang 30, nr. 3, maart 2014, blz. 4-7.